۵۴۶سال پیش از میلاد پیامبر شگفتیها ،عیسی که ـسلام خدا بر او ـ مردی در سرزمین پارسیان به پادشاهی رسید که بنیان شاهی بر صلح و عدالت نهاد.این مرد که احتمالا در آن برهه کمتر از 35 سال داشته فرزند "کمبوجیه ی اول" از فرزندان پادشاهان "انشان"(شمال خوزستان امروزی)و"ماندانا"(دختر "ایشتوویگو" پادشاه ماد)بود که سرانجام بر ایشتوویگو(آستیاگ)، پدربزرگ(مادری) قدرت طلب خود شوریدو با کنار زدن او پادشاه ایران زمین(مادو پارس)لقب گرفت و بعدها پادشاه گستره ی وسیعی از سرزمینهای اطراف ایران نیز گردید.نام این بزرگ مرد نیک خو وخوش سیرت "کوروش" بود.

کوروش در پارسی باستان"کوروش: Kūruš" نامیده میشد.در کتیبه های عیلامی نام او "کورَش:ku-rash" و در سنگ نبشته های بابلی"کورَ-آش:ku-ra-aash"ودر صورت عبری خود "کورِش:ku-resh"  ذکر شده است.به هر شکل نام او در تمامی سرزمینهای اطراف ایران زمین به نیکی وپدری برده میشد. ایرانیان وی را پدر مینامیدند و بابلیان او را تصدیق شده و همراه "مردوک" خدای بزرگ می دانستند.یونانیان او را سرور وقانونگذار نام می دادند.اما نام کوروش در میان یهودیان به گونه ای ویِِژه با نیکی و بزرگ منشی در آمیخته است.تا آنجا که یهودیان زمان وی،او را مرد مسح شده توسط پروردگار(مسیح) و فرستاده ای از سوی او می دانسته اند.

کوروش پادشاه شایسته و بزرگواری بود.هرودوت مورخ یونانی از وی به نام پادشاهی یاد می کند که ستم اطرافیان خود را به نیکی تاب میکرد و از این رو وی را جفاکش میداند.کوروش در میان تمام مورخان به نیکویی شهره است و اندک دادبینی حتی به فتوحات او به چشم کشور گشایی صرف و بی خردی نگریسته است.

کوروش،پادشاه ایرانی نخستین بنیانگذار پادشاهی چند ملیتی(ایرانیان،یونانیان ،بابلیان ،عیلامیان، آشوریان ،ثتگوشیان در شمال غرب هند و...ازجمله ی مردم پادشاهی کوروش بوده اند) و سر سلسله ی پادشاهی با شکوه هخامنشیان(هخامنش با واژه ی برابر انگلیسی "achaemen"نام جد کوروش،پادشاه انشان) است.در مورد به دنیا آمدن کوروش داستانهایی نقل شده که متفاوت و گونه گون است.نوشته های "گزنفون"، "هرودوت" و "کتزیاس" ،مورخان نامدار از جمله ی این داستانهای گونه گونست که به تمام آنها تردید و ایراد واردست.آنچه که تاریخ شناسان شاخص زمان ما همچون"ویل دورانت"،"پرسی سایکس" و"حسن پیرنیا"از آن یاد می کنند، برآمده از نوشته های هرودوت می باشد.

کوروش از پس رسیدن به پادشاهی و پیروزی بر ایشتوویگو  با وی خوش رفتاری کرد و او را نزد خویش نگاه داشت (هرودوت نیز به این داستان اشاره میکند.).این رفتاریست که کوروش در باره ی "قارون" (کرزوس) پادشاه لیدی همسایه ی شمال غربی آن زمان ایران نیز انحام داد.به این گونه که پس از اعلام شاهی ایران،پادشاه بابل "نبونید"به کوروش خیانت کرد.کوروش زیرکانه از شاه لیدی خواست تا با وی هم پیمان شود ولی او(قارون)به ایران لشکر کشی کرد و با گذر از رود "هالسی"("قزل ایرماق" امروزی) وارد مرزهای ایران زمین شد.کوروش از همدان به سوی او شتافت و پس از به فتح در آوردن دژ مستحکم "سارد"که آنرا تسخیر نا شدنی می پنداشتند،قارون را شکست داد و به اسارت درآورد.ولی قارون نه کشته شد، نه به بند درآمد ونه تحقیر شد.او تا پایان عمر خود زیر چتر پشتیبانی کوروش کبیــــــــر زندگی کرد.از جمله ی دیگر بزرگمنشیهای او بخشش مردم سارد بود که کوروش و سربازان ایرانی را پشت در های دژ و دیوارهای بلند باروی شهرخود نگاه داشتند.این رفتارها در دوره ای از این پادشاه جنگجوی ایرانی سر می سزد که هیاهوی وحشیگری و خونریزی و بغض و انتقام و ویرانگری تمامی سرزمینهای نزدیک را در می نوردید.آشوربانيپال،پادشاه آشور افتخار می‌كرد كه هنگام تسخیر عيلام،آن سرزمين را به برهوتی بدل كرده و بر خاك آن نمك و بته‌ی خار پاشيده، مردمان آن را به بند و بردگی كشيده و پيكره‌ی خدايان‌ عیلام را تاراج كرده است /هينتس، چ۱۳۷۶، ص ۱۸۶/و يا سناخريب، دیگرپادشاه آشوری در هنگام چيرگی بر بابل فخر می کند که :"شهر و معابد را از پی تا بام در هم كوبيدم،‌ ويران كردم و با آتش سوزاندم؛ ديوار، بارو و حصار نمازخانه‌های خدايان، هرم‌های آجری و گلی را در هم كوبيدم./ايسرائل، ص۲۵/ و حال آنکه کوروش به سربلندی در نخستین منشور صلح دنیا از صلح و آزادی ادیان سخن می گوید.بیان این واژگان در دوره ی کوروش و در آن زمان غریب و شگفت آور می نماید.

کوروش در لشکر کشی های خود به شرق ایران زمین که در اوایل پادشاهیش اتفاق افتاد، شرق ایران را به چنگال تسخیر در کشید.از جمله ی این نواحی می توان به "زرنگیانا"(سیستان امروزی)،"هریو"(هرات امروزی) و "ثتگوش"(شمال غرب هند امروز) اشاره کرد.علاوه بر نواحی یاد شده وسرزمینهای مادها و پارسها کوروش سرزمینهای پارتها و نواحی "هیرکانی"(گرگان امروزی)، "رخج"، بلخ، مرو و "سوگود"(سرزمین میان آمودریا و سیر دریا) را با قدرت و نیکویی خویش به پادشاهیش افزود.

اما شکوهمند ترین نبرد کوروش کبیر که در میان باستان شناسان جایگاه والایی دارد،نبرد و سپس تسخیر آزادمنشانه ی بابل است.نبونید(شاه بابل) که در ابتدای پادشاهی کوروش از در خیانت به وی وارد شد،در اندک مدتی پادشاهی خویش را در مشت کوروش دید.شهر،بی پایداری،گامهای کوروش را گران می دارد و لشکر ایرانیان  در ابتدای پاییز سال ۵۳۹ پیش از میلاد به بابل پای می گذارد.نبونید نیز به زمره ی شکست خوردگان کوروش دلاور و نیک سیرت در می آید.اما کوروش از او نیز در می گذرد.(آورده اند که یک سال بعد در ۵۳۸ پ.م نبونید به سرای دیگر می شتابد و کوروش عزای ملی در بابل اعلام کرده و خویشتن نیز با بابلیان به سوگ او می نشیند).از جمله ی شگرف ترین دستورات کوروش دستور به آزادی جهودانیست که در بابل به بند و بردگی کشیده شده اند.کوروش آنان را از بند می رهاند و اموالی را که "بخت النصر"(نبوکد نصر:"nabuchadnezzar") پادشاه قدرتمند بابل،سالها پیش از هیکل سلیمان پیامبر–که سلام خدا بر او- از "اورشلیم" به غنیمت برده بود به آنان باز پس داد.او به آنان کمک کرد تا به دیار خویش باز گردند.کوروش دستور داد تا هیکل فرو ریخته ی سلیمان-که سلام خدا بر او-را باز سازی کنندتا یهودیان شگفت زده او را منجی نام نهند.نام کوروش در تورات به نیکی و بزرگی آمده است.

کوروش فرمان داد منشوری از تسخیر بابل بنویسند.این استوانه ی سفالین در ۱۸۷۹میلادی/۱۲۵۸خورشیدی در میاندورود یافته شد و اولین منشور صلح جهان نام گرفت تا گواه بزرگی و آزادمردی کوروش باشد.

مورخ بزرگ گزنفون می نویسد:"كدام وجودی جز كورش از راه جنگ و ستيز صاحب امپراتوری عظيمي شده است ولي هنگامی كه جان به جان آفرين داد، همه‌ی ملل مغلوب او را "پدری محبوب" خواندند؟ اين عنوانی است كه به ولی نعمت می‌دهند نه به وجودی غاصب"(سیرت کوروش بزرگ صفحه ی ۸-۳۶۷)

مرگ کوروش کبیر

کوروش در آخرین تلاشش برای بازگرداندن آرامش و آزادی،به سرزمین های شمال شرقی ایران زمین لشکر کشید تا با طایفه ی "سکا"ها که با حمله به سرزمینهای نزدیک آنان را می آزردند و به داراییشان دست می بردند وارد نبرد شود.میان لشکر کوروش با لشکر سکاها رودی جاری بود که چالشی می انگیخت.بیشتر فرمانداران سپاه کوروش پیشنهاد دادند تا کوروش در ایران و در همین سوی رود با سکاها پیکار کند.ولی قارون(کرزوس) پادشاه پیشین لیدی که در سایه ی مهربانی کوروش و بخشش وی به مشاوری پخته و مخلص برایش بدل شده بود،به کوروش گفت در خاک سکاها با آنان رزم کند تا در صورت شکست ایرانیان،سرزمین ایران به خطر نیفتد و در صورت پیروزی شرزمین سکاها به تسخیر در آید. کوروش سخن قارون را پذیرفت و از رود گذشت.

سپاه ایرانیان در این رزم شکست خورد و کوروش کبیر کشته شد تا لشکر به فرماندهی کمبوجیه ی دوم فرزند کوروش به ایران باز گردد.

منابع: سیوند دات کام    و    و یکی پد یا