اين محوطه تاريخي يادگاري از دوران ساساني است. آن زمان كه سه آتشكده بسيار مهم در ايران وجود داشت و اكنون تنها آثاري از آتشكده آذر گشسب به جاي مانده و با نام تخت سليمان خوانده مي شود.دو آتشکده ی دیگر آتشکده های "بُرزین مهر"به معنای آتش عشق والا، درنزدیکی نیشابور کنونی(مخصوص برزیگران) وآتشکده ی "فربغ"به معنای آتش فر ایزدی، در کاریان فارس(مخصوص مغان و بزرگان) بوده اند.  اين آتشكده از نظر مسايل اعتقادي، باورهاي ديني و نقشي كه در حيات سياسي و اجتماعي دوران ساسانيان داشته از اهميت بسياري برخوردار بوده و نماد اقتدار حكومت ساسانيان محسوب مي شده و ویژه ی ارتشیان بنا شده بوده است.

به ویژه پس از جنبش مزدكيان و شكل گيري آن، خسرو انوشيروان به عمران و آبادي اين آتشكده با عنوان عامل وحدت ملي و يكسان سازي دين كشوري توجه ويژه اي كرد.
در زمان حمله روميان به ايران و غلبه بر خسرو پرويز آتشكده، آذرگشسب غارت و ويران شد. حمله رومي ها، اعراب و پذيرش دين اسلام از سوي ايرانيان تغييراتي در وضعيت آباداني آتشكده پديد آورد و اغتشاشات اواخر دوره ساسانيان نيز موجب شد هيچ تجديد بنايي در اين محل انجام نشود. اين آتشکده در سال ۶۲۴ ميلادي به ‌وسيله هراکليوس ويران شد و بعدها به طور كامل متروك و بدون هيچ كاربري رها شد.

آتشکده آذرگشسب مجموعه‌اى است مشتمل بر يک سالن مرکزى مربع شکل با چهار جرز قطور آجرى که گنبد بزرگ آجرى آن‌را پوشانده است.
مجاور اين مجموعه در بخش غربى مجموعه ديگرى است که از يک آتشکده صليبى شکل با ابعاد کوچکتر و دو تالار ستون‌دار با ستون‌هاى مدور چهارگوش و تعداد اتاق‌ها و فضاهاى جانبى‌ تشکيل يافته است. 
اسم تخت سليمان در واقع از قرون هفت و هشت هجري قمري و از سوي اهالي منطقه كه اطلاعات تاريخي درستي از اين بنا نداشتند، انتخاب شد. در حالي كه اين نام صحيح نبوده و همان آتشكده آذرگشسب نام صحيح مجموعه است. اين نام در متون اوستايي، كتاب هاي تاريخ ايران قديم و نوشته هاي مورخان يوناني، ارمني و رومي بارها آمده است. در شاهنامه فردوسي نيز حدود 70 بار اسم آتشكده آذرگشسب ذكر شده است.

لغت آذر گشسب به معنای آتش اسب است.درافسانه ها آمده که کیخسرو بهنگام گشودن بهمن دژ در نیمروز، با تیرگی شبانه که دیوان با جادوی خود پدید آورده بودند روبرو شد. آنگاه آتشی بر یال اسب وی فرود آمد و جهان را دیگر باره روشن کرد و کیخسرو پس از پیروزی و گشودن بهمن دژ، به پاس این یاوری اهورایی، آتش فرود آمده را آنجا بنشاند و آن آتش و جایگاه به نام آتش "اسب نر" (گشسب یا گشنسب) نامیده شد.

تصاویر از:مجتبی

مطالب برگرفته از ویکیپدیا     ،    آی.آر.آی.بی۲